على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )

2295

فرهنگ نفيسى ( فارسى )

عامر ( mer ) ا . ع . بچهء كفتار و مار . و نام پدر قبيله‌اى از تازيان . و نام مردى . و ام عامر : كفتار . عامر ( mer ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - آبادكننده . و آباد و معمور و مزروع و مسكون . عامرة ( merat ) ص . ع . مؤنث عامر . عامرة ( merat ) ا . ع . مار . ج : عوامر . عامره ( mere ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - معمور و آباد . و پر و نيك انباشته شده . و خزينهء عامره : خزينهء پادشاهى كه نيك پر و انباشته شده است از جواهر و پول . عامص ( mes ) ا . ع . خاميز كه طعامى است كه از گوشت و پوست گوساله ترتيب مىدهند . و نوعى از شورباى سكباج . عامق ( meq ) ص . ع . بعير عامق : شترى كه گياه عمقى خورد . عامل ( mel ) ص . ع . كاركن و صنعت‌گر . و كسى كه با دست كار مىكند . و كسى كه صدقات را جمع مىنمايد . ج : عمال و عاملون و عملة . عامل ( mel ) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان اعراب كلمات تغيير مىكند . و گاو زراعت و گاو خرمن كوب . ج : عوامل . و عامل الرمح : آنچه نزديك سنان است و از پس آن واقع شده . عامل ( mel ) ا و ص . پ . - مأخوذ از تازى - دانا و زبر دست در هر كارى . و كردگر و ناظر و امين محصول املاك . و كسى كه ماليات را جمع مىكند . و وكيل و كارگزار . و حاكم . و ضابط . ج : عاملان . و نيز عامل : كننده . و سازنده . و عمل‌كننده . و عامل بلاواسطه : كردگر نزديك . و عامل جان : عناصر اربعه . و اشاره بذات بارى . و عامل دريا و كان : آفتاب . و عامل طبع : روح حيوانى . عاملان ( mel n ) پ . ج . عامل . و عاملان دريا و كان : زحل و مشترى و مريخ و آفتاب و زهره و عطارد و ماه . عاملة ( melat ) ا . ع . كلمه‌اى كه بدان اعراب كلمهء ديگر تغيير كند . ج : عوامل . و سينهء نيزه كه نزديك سنان باشد . و رجل و پاى . ج : عوامل . عامل نامه ( mel - n me ) ا . پ . حكم و يا فرمانى كه در تصرف كردن اراضى و جز آن به شخص مأمور داده مىشود . عامود ( mud ) ا . ع . ستون و ركن . ج : عواميد . عاموص ( mus ) ا . ع . شهرى نزديك بيت اللحم كه حضرت عيسى گويند پس از مردن در آنجا زنده شده و خود را بحواريون نمود . عامه ( meh ) ص . ع . سرگشته در گمراهى . و متردد در راه . و منازعت . ج : عمه . عامه ( mme ) ا . پ . - مأخوذ از تازى - هر چيز كه شامل همه گردد و عموميت داشته باشد . و مردم پست و فرومايه و عوام ضد خاصه . و تمام و همه و همادى . و عامهء مردم : همهء مردم و تمام مردم . و عامهء كافه : عموما و همگى و جهانيان . عامى ( mi ) ص . پ . - مأخوذ از تازى - نادان و بىسواد و جاهل و بىوقوف و بىاطلاع . عامى ( miyy ) ص . ع . نبت عامى : گياه خشك يك ساله . عامى ( miyy ) ص . ع . منسوب بعامة ضد خاصة . عاميانه ( miy ne ) ص و م ف . پ . منسوب بعوام و بمردمان پست و فرومايه . و از روى جهالت و نادانى و بيسوادى . عامية ( miyat ) ص . ع . زن سخت گريه و زارىكننده . عان ( nn ) ا . ع . رسن دراز . عانات ( n t ) ا . ع . دهى در ديار بكر كه عانة نيز گويند و حمار عانية منسوب بآنجاست . عانب ( neb ) ص . ع . خداوند انگور . عانة ( nat ) ا . ع . خر ماده . و گلهء خر كره . و گلهء گورخر . ج : عون . و موى زهار . قوله صلى اللّه عليه و آله فى قصة بنى قريضة : من كان له عانة فاقتلوه . و نيز عانة : نام چند ستارهء روشن در پائين سعود . و نام دهى بر فرات در ديار بكر كه عانات نيز گويند و خرهاى خوب از آنجا آورند . عانت ( net ) ا . ع . دختر كه بىشوى تا دير در خانه مانده باشد و شوى نديده باشد . ج : عوانت و عنت و عنوت و عنت . عاند ( ned ) ص . ع . شتر از راه برگردنده و ميل‌كننده . ج : عند . و سركش و بباطل ستيهنده و ردكنندهء حق . و طعن عاند : نيزه‌اى كه به چپ و راست زده شود . و عرق عاند : خوى روان . عانذة ( nezat ) ا . ع . بن زنخ . و بن گوش . عانس ( nes ) ص . ع . دختر كه بىشوى تا دير در خانه مانده باشد . ج : عوانس و عنس ( ons ) و عنس ( onnas ) و عنوس . و مرد تا دير نكاح ناكرده . ج : عانسون . عانس ( nes ) ا . ع . مرد نيكو روى فربه تمام اندام . عانسة ( nesat ) ا . ع . زن نيكو روى فربه تمام اندام .